تعامل رسانه‌ و مردم در مصرف بهینه انرژی برای هدف والای استفاده آسان و بدون دغدغه برای همه است .

فرهنگ سازی و الگوپذیری گزینه ای مهم است تا یک فرآیند به نتیجه برسد . برای ترویج «مصرف بهینه انرژی» از طریق رسانه‌ها، نیاز به رویکردی چندلایه داریم ، مستمر ، بدون حاشیه ضرورت دارد که نه تنها اطلاعات ارائه دهد، بلکه نگرش‌ها و در نهایت رفتار مردم را تغییر دهد.

فرهنگ سازی و الگوپذیری گزینه ای مهم است تا یک فرآیند به نتیجه برسد . برای ترویج «مصرف بهینه انرژی» از طریق رسانه‌ها، نیاز به رویکردی چندلایه داریم ، مستمر ، بدون حاشیه ضرورت دارد که نه تنها اطلاعات ارائه دهد، بلکه نگرش‌ها و در نهایت رفتار مردم را تغییر دهد.

یادداشت روز ؛ سمیه عظیمی _ همانطور که هنر ذاتی و سلیقه ای است ، در این موضوع می تواند تفکرات مختلفی وجود داشته باشد که با تجمیع آن نتیجه بخش خواهد بود .
در مجالی کوتاه راهکارهای رسانه‌ای در دسته‌بندی‌های مشخص ارائه شده است که امید است با نظرسنجی و افکار سنجی همکاران رسانه ای و مردم به یک اتفاق نظر دست یافت :

۱. تولید محتوای آموزشی و ترویجی (خلاقانه) و ترکیبی از نوآوری و علاقه عموم

در گام اول رسانه‌ها باید از حالت «دستوری» خارج شده و به سمت «مشارکتی» حرکت کنند.

تولید محتوای «طنز» و «اینفوگرافیک» می تواند اولین پیشنهاد باشد : مردم به آموزش‌های خشک و رسمی توجه نمی‌کنند. استفاده از اینفوگرافیک‌های ساده برای نشان دادن تأثیر هر کیلووات صرفه‌جویی بر هزینه‌های خانواده یا پایداری شبکه برق، بسیار مؤثر است. با اشاره به یک رویداد مهم می توانیم موفق تر عمل کنیم .

پویش‌های (کمپین‌های) چالش‌محور سازگار با منطقه و شرایط و زمان : ایجاد چالش‌هایی مانند «ساعت خوش‌مصرفی» در شبکه‌های اجتماعی که در آن افراد با اشتراک‌گذاری تصویر کنتور برق یا روش‌های خلاقانه کاهش مصرف، تشویق به رقابت مثبت می‌شوند. البته شاید وارونگی پدیده‌ای خاص باشد ، اما در بعضی از گزینه ها استفاده از مثل ایضایی بیان کردن می تواند راه حلی برای افراد خاص باشد که مورد قبول آنهاست .

داستان‌سرایی با شرحی که واقعی جلوه کند و شعاری و کلیشه ای نباشد : به جای ارائه آمار، داستان زندگی خانواده‌هایی را روایت کنید که با تغییر عادات کوچک، کیفیت زندگی‌شان بهتر شده و هزینه‌هایشان کاهش یافته است.
شاید خلق یک شخصیت موجب ماندگاری کار شما باشد .
۲. بهره‌گیری از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی و اینفلوئنسرها

اینفلوئنسرها و بلاگرها پل ارتباطی مؤثری با نسل جوان هستند. البته فراموش نکنیم که افراط در این زمینه می تواند مخرب باشد .
فعالیتهای قبل او رصد شود ، نکته مبهمی نداشته باشد تا موجب دلزدگی مخاطب نشود .

همکاری با بلاگرهای ، سبک زندگی : آموزش نحوه چیدمان خانه برای استفاده حداکثری از نور طبیعی، استفاده از وسایل برقی هوشمند، یا «خانه هوشمند» در قالب ویدیوهای جذاب (ریلز) ، چرا که مخاطب امروز کوتاه و مختصر اما تاثیر گذار را می پسندد .

تریبون دادن به مردم از تجربه یک فعالیت موثر یا طرح سوال و راهکار : یکی از راههای موثر برای خلق یک اتفاق خوب ایجاد فرصت برای عوام است ، در رسانه خود با ایجاد هشتگ‌های اختصاصی و بازنشر ویدیوهای ارسالی مردم درباره روش‌های خانگی صرفه‌جویی، که باعث می‌شود مردم خودشان مبلغین این فرهنگ شوند می تواند تاثیر پذیر باشد

۳. استفاده از رسانه‌های محیطی و دیداری (محلی و عمومی)

رسانه‌های محیطی نباید فقط محدود به بنرهای شهری باشند ، ایده پردازی کنیم در یک رویداد همگانی یک ایده خوب و البته کم هزینه می تواند موثر باشد .
بعنوان مثال :
یک برنامه ترکیبی موفق در یک سالن معروف در حال پخش بود که برق رفت ، دقایقی هم همه شد و گروه اعلام کردند که سکوت برقرار شود و اعلام شد احتمالا برق خواهد آمد ، در بین جمعیت سالن که گویا از خود گروه بودند با فانوس به روی سن رفتند تا کار ادامه پیدا کند ، موارد طنز و جدی هم داشت و بعد از ۱۰ دقیقه ای برق آمد و گروه حرفش را زد و گفت :
” اگر برق رفتن طولانی شود ما از هم صحبتی با شما محروم می شدیم و شما با دلخوری اینجا را ترک می کردید ، بهتر است ” درست مصرف کنیم تا شاهد این ماجرا در زندگی روزمره نباشیم .
مثالی دیگری :
ابتدای یک مجموعه برنامه ای ترکیبی در سالن برگزار کننده اعلام کرد تا ۲۳:۳۰ قرار است در خدمت شما باشیم اما گویا ساعت ۲۳ برق می رود و برق اضطراری با مشکل مواجه شده ، اگر برق رفت همکاری کنید تا انتها در خدمت شما باشیم وگرنه مبلغی از پول مسترد می شود .
برق رفت و قبل از رفتن برق گروه سنگ تمام گذاشت و بعضی آیتمها با محور قطع برق بداعه شد و در انتها حاضرین پولی هم دریافت نکردند .

تبلیغات «واقعیت افزوده» (AR) : در ایستگاه‌های مترو یا اتوبوس ، مراکز خرید، استفاده از تکنولوژی AR که به مردم نشان دهد مثلاً با تغییر دمای کولر، چه میزان انرژی و هزینه ذخیره می‌شود، تأثیر ماندگاری دارد.
در ابتدا شاید باورپذیری سخت باشد اما رفته رفته نه تنها جذاب می شود بلکه به دنبال دیدن ایده نو هستند .

تبلیغات مبتنی بر «مقایسه اجتماعی»: در قبوض یا تابلوهای دیجیتال محلات، می‌توان میانگین مصرف یک محله را با محله‌های دیگر مقایسه کرد (نظریه تلنگر ). مردم ذاتاً تمایل دارند که «هنجار اجتماعی» را رعایت کنند.

۴. رسانه‌های تعاملی و دیجیتال (اپلیکیشن‌ها و پیام‌رسان‌ها)

طراحی اپلیکیشن‌های ساده که مصرف برق خانواده را مانیتور کرده و در صورت کاهش مصرف، «امتیاز» یا «تخفیف» (مثلاً در قبوض یا خرید از فروشگاه‌های طرف قرارداد) به کاربر می‌دهد.

ربات‌های اطلاع‌رسان: استفاده از ربات‌های تلگرام یا سرویس‌های پیامکی برای ارسال پیام‌های شخصی‌سازی شده در ساعات اوج مصرف (مثلاً: «خانواده محترم، اگر الان لباسشویی را روشن نکنید، پاداش نقدی دریافت می‌کنید»).

۵. رسانه ملی و برنامه‌های سرگرمی

ادغام در برنامه‌های پرمخاطب: به جای تبلیغات میان‌برنامه که اغلب رد می‌شوند، مفاهیم صرفه‌جویی را در دل سریال‌ها و مسابقات تلویزیونی قرار دهید. (مثلاً شرکت‌کننده در یک مسابقه با جواب دادن به سؤالات مربوط به انرژی، امتیاز کسب کند).

برنامه‌های مستند کوتاه: نمایش پشت‌صحنه‌ی نیروگاه‌ها و سختی تولید برق، درکِ «ارزش» انرژی را برای مخاطب ملموس می‌کند.

اصل کلیدی در تمام این راهکارها: «پاداش به جای جریمه»

رسانه‌ها باید بر «سودِ شخصی و ملی» تأکید کنند، نه ترس از قطع برق. پیام‌های رسانه‌ای باید به سمت «سودآوری برای خانواده» (کاهش قبض) و «مسئولیت‌پذیری اجتماعی» (کمک به پایداری کشور) حرکت کنند تا پذیرش عمومی بالاتری داشته باشند.

هر آنچه که در بالا گفته شد گوشه ای از تحقیقات میدانی است و تعدادی از آنها تجربیاتی است انجام شده بعضا در ایران و جهان که می طلبد در یک هم اندیشی این تجربیات را به مرحله تست و عملیاتی رساند ، چرا که هدف والای بهینه مصرف کردن استفاده آسان و بدون دغدغه برای همه است .